Konya’daki o hanı yapan ustanın eli neden kesildi?

Konya'nın Derbent-Akşehir yolu üzerinde, Aladağ Dağı’ndan Konya Ovası’na uzanan Başara Nehri vadisinde yer alan Elikesik Hanı, Selçuklu tarihine ışık tutan önemli yapılar arasında yer alıyor. Konya’nın Derbent ilçesine bağlı Kalburcu (Güney) Köyü içinde konumlanan bu tarihi han, Anadolu Selçuklu döneminin izlerini taşıyor.

Elikesik Hanı’nın kapalı mekânı 13. yüzyıla, avlu kısmı ise daha sonraki dönemlere tarihleniyor. Mimari özellikleri ve kullanılan malzemeleriyle dikkat çeken Han’ın, büyük olasılıkla Anadolu Selçuklu Sultanı I. Gıyaseddin Keyhüsrev döneminde inşa edildiği değerlendiriliyor.

Adı halk arasında dolaşan iki farklı rivayete dayanıyor: Bunlardan ilki, hanı yapan ustanın "Bir günde bitiremezsem elimi kesin" demesi ve inşa süresini tamamlayamaması üzerine elinin kesilmesiyle "Elikesik" isminin ortaya çıktığı yönünde. Diğer rivayet ise Han’ın asıl adının “Önükesik” olduğu, zamanla halk arasında “Elikesik” olarak anılmaya başladığını aktarıyor.

Elikesik Hanı; kapalı mekân ve geniş bir avludan oluşmakta. Doğu ve güney duvarlarına sonradan birimler eklenen avlu, günümüzde yalnızca beden duvarlarıyla ayakta kalabilmiş durumda. 17,40x14,75 metre ölçülerindeki kapalı alan, iç kısımdaki altı taşıyıcı ayakla üç sahına ayrılmış. Bu ayaklar, yan yana konmuş iki adet yekpare taştan oluşuyor ve kemerleri taşıyor. Han’ın üst örtüsü ise geleneksel Selçuklu mimarisine uygun olarak tonozlarla kaplanmış. Yapımında bol miktarda devşirme malzeme kullanıldığı da gözlemleniyor.

Konya’nın ana ulaşım yolları dışında kaldığı için tarihî kaynaklarda çok sık adı geçmeyen Elikesik Hanı’nın, zamanında bir zaviye ile birlikte kullanıldığı da düşünülüyor. Konya Büyükşehir Belediyesi ve ilgili kurumların çalışmalarıyla, Han 2010-2012 yılları arasında özgün yapısına sadık kalınarak restore edildi. Şu anda kullanımda olmayan yapı, Konya'nın tarihî ve kültürel mirasları arasında dikkat çekici bir örnek olarak ziyaretçilerini bekliyor.

Konya’nın derin tarihini ve mimari zenginliğini keşfetmek isteyenler için Elikesik Hanı, mutlaka görülmesi gereken yapılardan biri olarak öne çıkıyor.