Konya’nın 1873 yılında felaketi yaşadığını biliyor muydunuz? Sebebi çok şaşırtacak!

Anadolu’nun en önemli tarım merkezlerinden biri olan Konya Ovası, tarih boyunca bolluğun yanında zaman zaman büyük kıtlıklarla da karşı karşıya kaldı. Kuraklık, bölgede yaşanan kıtlıkların en önemli sebebi olarak öne çıkarken, yüzyıllar boyunca halk arasında “Her on yılda bir küçük, her otuz yılda bir büyük kıtlık olur” sözü sıkça dile getirildi.

Konya’da yaşanan kıtlıklar yalnızca tarımı değil, sosyal hayatı da derinden etkiledi. Kuraklık nedeniyle ürünlerin yetişmemesi, tahılın azalması ve gıda fiyatlarının hızla yükselmesi halkı zor durumda bıraktı.

OSMANLI DÖNEMİNDE KONYA’DA KURAKLIK VE KITLIK

Konya ve çevresinde Bizans ve Selçuklu dönemlerinden itibaren kuraklık ve kıtlık olaylarının yaşandığı biliniyor. Ancak bu dönemlere ait bilgiler sınırlı. Osmanlı arşiv belgeleri ise özellikle 18. yüzyıldan itibaren bölgede yaşanan kıtlıklar hakkında daha ayrıntılı bilgiler sunuyor.

1750’li yıllarda üst üste yaşanan kuraklık Konya ve çevresinde ciddi bir kıtlığa yol açtı. 1752 yılına gelindiğinde halkın büyük bölümü ekonomik olarak zor duruma düşmüş, birçok kişi vergisini ödeyemez hale gelmişti.

Benzer bir durum 1824 yılında da yaşandı. Kurak geçen yıl nedeniyle tarım ürünleri azaldı ve bölgede gıda sıkıntısı baş gösterdi. Bu dönemde Konya halkının ihtiyaçlarını karşılamak için Kayseri, Bozok, Niğde ve Adana’dan binlerce kile buğday ve arpa getirildi.

1873 KITLIĞI: KONYA TARİHİNİN EN AĞIR FELAKETLERİNDEN BİRİ

Konya tarihindeki en ağır kıtlıklardan biri 1873 yılında yaşandı. Aylar süren kuraklık nedeniyle o yıl tarım ürünleri neredeyse yok denecek kadar az oldu. Sonbaharda başlayan yoğun yağış ve ardından gelen sert kış şartları ise durumu daha da zorlaştırdı.

Kar fırtınaları nedeniyle yollar kapanınca çevre bölgelerden yardım almak da mümkün olmadı. Köylerde bulunan sınırlı miktardaki buğday ve arpa kısa sürede tükendi.

Bu büyük felaket sırasında Konya vilayetinde yaklaşık 30 bin kişinin hayatını kaybettiği, yüz binlerce hayvanın telef olduğu rivayet edilir. Ova köylerinin bazıları tamamen dağılmış ve halk başka bölgelere göç etmek zorunda kalmıştır.

AKSARAY’DA YAŞANAN ZOR YILLAR

O dönemde Konya eyaletine bağlı olan Aksaray’da da kıtlığın etkileri çok ağır hissedildi. 1873 yılının ilk aylarında yağmur neredeyse hiç yağmadı ve tarlalarda ekin yetişmedi. Köylerde tohumluk bile kalmadı.

Şehir merkezinde gıda ürünleri karaborsaya düşerken arpa, buğday ve tereyağı gibi temel gıdaların fiyatı birkaç kat arttı. İnsanlar hayatta kalabilmek için doğada yabani bitkiler aramaya başladı.

Uzun süren kıtlık yıllarında Aksaray’da binden fazla kişinin hayatını kaybettiği ve hayvan varlığının büyük bölümünün yok olduğu anlatılmaktadır.

KONYA OVASI’NDA ÇEKİRGE İSTİLASI

Kıtlığın etkileri henüz tam olarak atlatılamadan bu kez Konya Ovası çekirge istilasıyla karşı karşıya kaldı. 1879 yılında Afrika’dan geldiği düşünülen çekirgeler özellikle vilayetin kuzeydoğu bölgelerinde büyük zarar verdi.

1880 yılında Akşehir ve çevresindeki birçok köyde tarlalardaki ürünler tamamen yok oldu. Bu durum gıda fiyatlarının yeniden yükselmesine ve zahire sıkıntısının artmasına yol açtı.

Dönemin yetkilileri çekirge yumurtalarını toplatmak ve yakmak gibi yöntemlerle mücadele etmeye çalışsa da istenilen sonuç alınamadı. Çekirge zararı uzun yıllar boyunca Konya Ovası’nı etkilemeye devam etti.

1303 KITLIĞI VE ALINAN TEDBİRLER

1887 yılında başlayan ve halk arasında “1303 Kıtlığı” olarak bilinen kuraklık da Konya Ovası’nı derinden etkiledi. Uzun süre yağmur yağmaması nedeniyle toprak kurudu ve birkaç yıl boyunca yeterli hasat alınamadı.

Ancak bu dönemde Konya Valisi Mehmet Sait Paşa’nın aldığı tedbirler büyük bir felaketin önüne geçti. Merkezi yönetimin desteğiyle Suriye’den yüz binlerce kile buğday ve un satın alınarak Mersin üzerinden Konya’ya getirildi.

Kıtlık döneminde yapılan bu yardım organizasyonu sayesinde binlerce kişi açlık tehlikesinden kurtarıldı.