“Sosyal Konut Adı Altında Dikey Gecekondu Üretiyoruz”

Gayrimenkul Uzmanı Selman Uçar, Türkiye’de konut politikaları ve sosyal konut üretimine ilişkin Kobi Konya'ya dikkat çeken değerlendirmelerde bulundu. 

KONUT SADECE BİR BARINAK DEĞİL

Konutun yalnızca bir barınma alanı olmadığını vurgulayan Uçar, mevcut üretim anlayışının insan odaklı olmaktan uzaklaştığını ifade etti. Uçar,“Konut, sadece barınma ihtiyacını karşılayan bir yapı değildir. Aynı zamanda bireyin mahremiyetini, sosyal ilişkilerini ve yaşam kalitesini belirleyen temel bir yaşam alanıdır. Bunun yanında bir yatırım aracı ve sosyo-ekonomik statü göstergesidir" dedi.

SOSYAL KONUT VE TOPLU KONUT AYRIMI

Selman Uçar, sosyal konut ve toplu konut kavramlarının sıkça karıştırıldığını belirterek bu iki kavram arasındaki farkın altını çizdi:

“Toplu konut, kapitalist konut pazarı tarafından üretilen, ticari nitelik taşıyan projelerdir. Sosyal konut ise devlet, yerel yönetimler ya da sosyal kuruluşlar tarafından, dar ve orta gelir grupları için kâr amacı güdülmeden üretilen konutlardır.”

SANAYİLEŞME İLE DERİNLEŞEN KONUT KRİZİ

Gayrimenkul Uzmanı Uçar, konut sorununun tarihsel süreçte her zaman var olduğunu ancak sanayileşme ile birlikte ciddi bir boyuta ulaştığını ifade ederek şunları söyledi:

“18. yüzyıldan itibaren kentler hızlı bir dönüşüm sürecine girdi. Bu süreç, konut sorununu hem nicelik hem de nitelik açısından büyüttü. Modern anlamda konut krizi bu dönemde ortaya çıktı.”

TÜRKİYE’DE GÖÇ VE GECEKONDULAŞMA GERÇEĞİ

Türkiye’de özellikle büyük şehirlere yönelik göçün konut krizini derinleştirdiğini dile getiren Selman Uçar, şöyle konuştu:

“Cumhuriyet sonrası Ankara ile başlayan göç dalgası, sanayileşme ile birlikte büyük şehirlere yöneldi. Konut arzı yetersiz kalınca gecekondulaşma ve plansız kentleşme ortaya çıktı. Bu sorunlar bugün hâlâ devam ediyor.”

NİCELİK VAR, NİTELİK YOK

2000’li yıllarda artan sosyal konut üretimine değinen Gayrimenkul Uzmanı Uçar, projelerin mimari açıdan yetersiz kaldığını vurguladı. Uçar, “Acil ihtiyaca cevap verme kaygısı, konut üretiminin sadece sayısal veriler üzerinden değerlendirilmesine neden oldu. Türkiye’nin farklı bölgelerinde, iklim ve kültür gözetilmeden uygulanan tip projeler yaygınlaştı" ifadelerini kullandı.

“DÜŞÜK GELİR, DÜŞÜK KALİTEYİ MEŞRULAŞTIRMAZ”

Selman Uçar, sosyal konut üretiminde yaşam kalitesinin göz ardı edilmemesi gerektiğini de belirterek şu ifadeleri kullandı:

“Düşük gelir gruplarına yönelik konut üretimi, düşük kaliteyi meşrulaştırmaz. Aynı bütçeyle daha nitelikli, daha yaşanabilir çevreler üretmek mümkündür. Dünya örnekleri bunu açıkça gösteriyor.”

KONUT BİR YAŞAM ÇEVRESİDİR

Konutun yalnızca bireysel bir mülkiyet alanı olarak görülmemesi gerektiğini ifade eden Gayrimenkul Uzmanı Uçar, şunları kaydetti:

“Konut, bir yaşam çevresidir. Yeşil alanlar, sosyal donatılar ve kamusal alanlar bu bütünün ayrılmaz parçalarıdır. Tasarım süreci yalnızca metrekare hesabına indirgenmemelidir.”

MALİYETİN EN BÜYÜK KALEMİ ARSA

Selman Uçar, Türkiye’de konut maliyetlerinin en büyük nedeninin arsa fiyatları olduğuna dikkat çekerek şu değerlendirmede bulundu:

“Bugün özellikle büyük şehirlerde arsa maliyetleri toplam proje maliyetinin yarısına yaklaşmakta, hatta bazı bölgelerde bunu aşmaktadır.”

TOKİ’YE ELEŞTİRİ: “DİKEY GECEKONDU”

Gayrimenkul Uzmanı Uçar, TOKİ projelerine de değinerek kurumun üretim kapasitesine rağmen kalite açısından eleştirilmesi gerektiğini söyledi:

“TOKİ, üretim hızı ve sayısı açısından başarılı bir model. Ancak mimari kalite ve çevresel tasarım açısından ciddi eksiklikler var. Türkiye’de sosyal konut denildiğinde artık ‘yatay gecekondudan dikey gecekondulara geçiş’ ifadesi kullanılabilir.”

“MİMARLIK MALİYET DEĞİL, YATIRIMDIR”

Projelerde mimari tasarımın geri planda bırakıldığını belirten Selman Uçar, sözlerini şöyle sürdürdü:

“Maliyet düşürme gerekçesiyle mimari tasarımın ihmal edilmesi doğru değil. Oysa proje maliyetleri toplam bütçe içinde oldukça düşük bir paya sahiptir. Nitelikli tasarım uzun vadede daha verimli sonuçlar doğurur.”

NİCELİKTEN NİTELİĞE GEÇİŞ ŞART

Uçar, konut politikalarında yeni bir anlayışa ihtiyaç olduğunu vurgulayarak açıklamalarını şu sözlerle tamamladı:

“Konut üretiminde artık nicelikten çok nitelik konuşulmalı. Sosyal konut sadece bir barınma meselesi değil, aynı zamanda onurlu yaşam hakkıdır.”

Müslüm Evci -Konya'nın Nabzı