Ayazini'de Roma ve Bizans dönemlerine tarihlenen, ustalıkla oyulmuş aile ve tek kişilik kaya mezar odaları bulunuyor. Bazı mezarların cephelerinde, koruyucu olduğu düşünülen Medusa başı motifleri ve heybetli aslan kabartmaları göze çarpıyor. Bir mezarda ise, mezar sahibinin ve eşinin kayaya işlenmiş figürleri zamana meydan okuyor.
AVDALAZ KALESİ: TAŞTAN APARTMANLAR
Ayazini sadece kaya mezarlarıyla değil, etkileyici kaya yerleşimleriyle de dikkat çekiyor. Avdalaz Vadisi'nin üst ucunda yer alan ve kale olarak adlandırılan devasa kaya kütlesi, adeta doğal bir apartman gibi iç içe ve üst üste oyulmuş odalardan oluşuyor. Zemininde derin bir sarnıç da bulunan bu yapı, erken dönem insanlarının mühendislik zekâsını gözler önüne seriyor.
KAYA EVLERİNDE GÜNLÜK HAYAT
Köy girişinde ve belde içinde uzanan tüf kaya oluşumları, Erken Bizans döneminde yer yer oyularak evlere dönüştürülmüş. Tek odalıdan çok katlısına kadar farklı yapılar bulunan bu kaya evlerde, tüneller, basamaklı geçişler, sekiler ve duvarlarda eşyalar için oyulmuş nişler bulunuyor. Dikkat çeken bir diğer ayrıntı ise, kayaya oyulmuş ve dışa delik verilmiş tuvalet sistemleri!
AYAZİNİ KİLİSESİ: TAŞA KAZINAN İNANÇ
Ayazini Kasabası'nın girişinde yer alan kayaya oyulmuş kilise, dış yüzeyinde apsis ve kubbe detaylarıyla dikkat çekiyor. Çevresindeki kaya odalarıyla birlikte bir manastır kompleksi oluşturan bu yapı, 1000'li yıllardan kalma ve bölgenin dini yaşantısına ışık tutuyor.