İÇ DENETİM NEDEN GEREKLİ?
Ülkemizde işletme sayısı artan nüfus, nüfusa bağlı olarak tüketim, ihracat ağının ve imkanlarının gelişmesi nedeniyle her yıl artış göstermektedir,
TOBB verilerine göre sadece 2022 yılında 140.229 şirket kurulmuş, 23.170 şirket kapanmıştır, yani ortalama ülkemizde her gün 390 şirket kurulmuş, 65 şirket kapanmıştır.
Büyük hedeflerle kurulan bu şirketlerin maalesef bir kısmı çeşitli nedenlerden dolayı hedeflerine ulaşamıyor, belirli bir süre sonra ya faaliyetine son veriyor veya küçük cirolarla ticari hayatını devam ettiriyor, ancak bazı şirketlerde istikrarlı bir şekilde büyüyerek hem kendi hissedarlarına kazanç sağlıyor hem de, vergi, istihdam, döviz getirici faaliyetlerle ülke ekonomisine ciddi katkılar sağlıyor,
Büyüyen firmalar genellikle mecburen dönem içerisinde finans, muhasebe, insan kaynakları, pazarlama, satış, dış ticaret gibi birimler oluşturarak bu birimlere sorumlu kişiler atamaktadırlar, bu birimler oluşturulurken mutlaka her birimin ve her birimdeki ilgili kişinin, müdür, şef vb. görev tanımı yapılması önemlidir, aksi halde birimler arasında “bu benim işim değil” gibi serzenişler duyulabilir.
Yazımızın konusu olan “İç Denetim” büyüyen firmaların son 10-15 yıl içerisinde önemini daha çok kavradığı bir unsur olarak karşımıza çıkmaktadır, iç denetçiler firmanın tüm mali ve parasal olmayan unsurları denetlemelidir, firma içerisinde bir iç denetim birimi oluşturulabileceği gibi dışarıdan hizmet alınarak ta iç denetim yaptırılabilir.
İç denetçilerin, iç denetim konusunda eğitim almış kişilerden oluşması önemlidir, eğitim almayan, deneyimsiz bir iç denetçinin firma içerisinde varsa “hile-hata” tespit etmesi oldukça zordur.
Firma sahipleri haklı olarak şu soruyu sorabilirler, biz muhasebe, finans, insan kaynakları vb. birimler için zaten bir maliyete katlanıyoruz, bir de iç denetim yaptırmanın bize ilave maliyet dışında bir faydası olacak mı?
Bu sorunun cevabı kesinlikle evet olacaktır, çünkü iç denetim; firmanın tüm maddi unsurlarının yanı sıra örneğin üretimle ilgili operasyonları, operasyon bazında üretim miktarlarını vb. tüm işletmeyi genel olarak değerlendireceği için, firmanın karlılık, rekabet, sistemin geliştirilmesi gereken alanları, pazardaki payı, kapasite kullanım oranları, yukarıda da belirttiğimiz gibi işletme de varsa hile ve hataları ortaya çıkarmak için gereklidir.
Bir reklam filminde geçen “kontrolsüz güç, güç değildir” veya halk arasında kullandığımız “güven kontrole mani değildir” gibi sözler oldukça haklı söylenmiş sözlerdir.
Yukarıda da bahsettiğimiz gibi firmalar büyüdükçe birim sayısı artmakta, (muhasebe, finans vb) her birim kendisi ile ilgili ayrı ayrı raporlar hazırlayıp sunduğu için yöneticiler ve hissedarlar firmanın genel bir resmini görememektedirler, iç denetim bütün birimlerden verileri alıp, kontrol edip, analiz ettikten sonra raporunu yönetime sunmakta, bu şekilde yöneticiler firmanın bütün birimlerine ait raporları genel olarak birleştirilmiş halde görebilmekte, buna göre karar almaları, aksayan, iyileştirilmesi gereken veya müdahale edilmesi gereken yerleri daha hızlı görebilme imkanına sahip olacaklardır.
Sonuç olarak; firmanız artık belirli bir ölçekte ise; bunlar ciro, aktif büyüklük ve çalışan sayısına göre belirlenebilir, iç denetim yaptırmanız firmanızın birçok yönden yararına olacaktır. İç denetimden yılda bir kere genel bir rapor almak değil, sürekli denetim yapılacak şekilde bir organizasyon kurmak, sorunların çok erken tespit edilmesi imkanı sağlayacaktır.
İç denetimin başarılı olması bir yönden de yöneticiler ve firma sahiplerine bağlıdır, firmanın kendi belirlemiş olduğu politika ve kurallara uyulup uyulmadığı da iç denetçi tarafından kontrol edilecektir. Firma sahipleri kendi koydukları kuralları kendileri uygulamazsa (örn. bedelsiz ürün alma, iskonto üst sınırı, ortakların işletmeden para çekmesi vb) iç denetimin başarılı olma imkanı azalır. Sağlıklı ve huzurlu günler dilerim.


