MANİPÜLASYONLAR ve MEDYA OKURYAZARLIĞI

Kayıt Tarihi: 08.08.2021 13:53 - Son Güncelleme: 18.11.2026 08:18
YAZI
A

Geçtiğimiz hafta başlamış olan orman yangınlarını söndürmek için devlet elindeki tüm imkânlar seferber olmuş, verilen çabalar halkın da desteği ile birleşmiş, birçok mevkide yangınlar söndürülmüştür ancak söndürme çalışmaları hala devam eden yerler de bulunmaktadır.  Psikolojik savaşın, manipülasyonların bir parçası olan yalanlar, kışkırtmalar özellikle toplumun duyarlı ve üzgün olduğu böyle zamanlarda hızla devreye konulmakta ve bir virüs gibi yayılmaktadır. İçindeki üzüntüyü dile getirmeye çalışan çoğu kişi sosyal medyayı kullanmakta, bu arada kasıtlı olarak verilen çok miktarda yanlış bilgiye, provokasyona, algı operasyonuna maruz kalmaktadır. Ne zaman, hangi koşulda çekildiği belli olmayan,  paylaşılan ve hızla yayılan kısacık görüntülerin, videoların, fotoğrafların doğruyu yansıtma olasılığı düşüktür. Bu yolla bir kargaşa ve ayaklanma ortamı oluşturulmaya çalışılmaktadır ve birçok kişi buna bilerek ya da bilmeden alet olmaktadır.

Toplum Mühendisliği

Teknoloji, internet ve bilişim imkânları hızla gelişmekte iken özellikle bunlarla geç tanışmış kişilerde sorgulamadan, düşünüp araştırmaya gerek duymadan, doğruluğundan emin olmadan gördükleri her fotoğrafa, okudukları ya da duydukları her bilgiye, sosyal medya yalanlarına inanma, hazır bilgiyi yeterli bulma eğilimi bulunmaktadır. Aslında sosyal mühendisliğin ya da toplum mühendisliğinin kurgulayıcı kesiminin istediği tam da budur. İnsanın olduğu yerde zaaflar da olacaktır.  Toplum mühendisliğinde insanların çeşitli zaaflarından yararlanılmakta, kandırma ve ikna etme yöntemleri devreye konulmakta, karar verme süreçleri değiştirilmeye çalışılmaktadır. Kurgulayıcıların ortaya attığı bilgiler bir senaryo ürünüdür, inandırıcı görünmekte, yoğunlaştırıldığında kurbanlar üzerinde itici bir kuvvete dönüşmesi beklenmektedir. Seçilen kurbanlar toplumun zayıf halkaları, yeterli bilgiye sahip olmayan, bunun farkında bile olmayan, önlerine sürülen bilgileri doğru kabul eden, dikkati düşük bireylerdir. Toplum mühendisliği bir zihin mimarlığıdır, buna beyin yıkama da denilebilir. Mühendisliğin bu türünün uygulamaları bazen toplumun geneline, bazen daha dar topluluklara ya da belirli bir kesime karşı yürütülmektedir. Uzun süreli beyin yıkama faaliyetleri kişilerde algıların yerleşmesine, gerçeklerden kopmaya, anti sosyalliğe, öfke patlamalarına, isyana,  mantıksız, hesapsız davranışlara yol açabilmektedir.  Bunun en belirgin örneği sosyal medyada klavye kahramanlığına soyunan, yangınların bile bile söndürülmediğini, yerine otel vb. yapmak için özellikle yakıldığını iddia eden, devleti yetersiz, suçlu göstermeye çalışan beyni yıkanmış kişilerdir.  Aslında bu yangınların terörün bir parçası olabileceğini gösteren emareler çoktur ve konu üzerinde soruşturmalar başlatılmış durumdadır.

Yangına Suyla Değil Körükle Gidenler

Sürekli birlik olmaktan bahseden sorumsuz muhalefet de can yakıcı bir afetin yaşandığı bu günlerde halkıyla birlik olamamış, yangına körükle gitmiş, ayrıştırmaya, halkı devletine karşı kışkırtmaya, devleti aciz göstermeye, siyasi hesaplar peşinde koşmaya devam etmiştir. Bu bir tercihtir ancak girdikleri yolda bu tercihin kendilerini istedikleri yere götürmeyeceği de aşikârdır ve bunu bir tek kendileri görmemektedir ya da toplumsal mühendisler siyasete de uzanmakta, görmemelerini sağlamaktadır. Durum şudur ki toplum mühendisleri kibritle oynamakta, küçük alevleri büyük yangınlara dönüştürmeye çabalamaktadır.

Medya Okuryazarlığı

Farkındalığın yükselmesi ancak bilgiyle mümkündür. Doğru bilgiye ulaşmak için çaba harcanmalı, provokatörlere fırsat tanınmamalıdır.  Bunun için medya okuryazarlığı gereklidir ancak ülkemizde medya okuryazarlık oranının oldukça düşük olduğu ortadadır. Medya okuryazarlığı gazete, dergi, televizyon, sinema, video, reklam, internet gibi yazılı olan ve olmayan çeşitli formatlardaki mesajlara, bilgilere ulaşılması, bunların çözümlenmesi, doğru yorumlanması, değerlendirilmesi ve anlaşılması, tekrar doğru şekilde medya oluşturup iletilmesi amacıyla geliştirilen bir disiplindir. Bu disiplin kapsamında medya izleyicileri ya aktif ya da pasif izleyicilerdir. Aktif izleyiciler karşılarına çıkan haberlerin ya da bilgilerin doğruluğunu sorgulayanlar, pasif izleyiciler ise sorgulamayanlardır.

Manipülasyon Hileli Yönlendirmedir

Medyada sunulan bilgiler ve dünya gerçek olmayabilir, insanları, davranışları yönetip yönlendirebilir, kolayca manipüle edebilir. İşte medya okuryazarlığı bu nedenle önemlidir ve herkes bir medya okuryazarlığı adayıdır. Medyanın toplum üzerindeki etkisi hafife alınmamalı, bilinçli davranılmalı, bilgiler doğrulanmalı, güvenir olduğundan emin olunmalıdır. Son derece önemli olan bu konu ülkemizde çok değer görmese de her birey kendini bir medya okuryazarı olarak geliştirmelidir. Özellikle çocuklar ve gençler medya okuryazarlığı konusunda eğitim almalıdır. Medya okuryazarlığı ilk kez Norveç ve Finlandiya gibi ülkelerde ders olarak okutulmaya başlanmıştır, şu an 50’den fazla ülkede, ülkemizde de çoğu üniversitede ve ilköğretim kurumlarında bu eğitime yer verilmektedir.  Savrulmadan dimdik ayakta kalmak inanç, bilgi ve bilginin getirdiği güvenle olur.

 

 

 

 

ETİKETLER:

YORUM YAP

UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış, Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.