IBAN'ını Verdin, Suçun Şüphelisi Oldun

"Abim bana para gönderecek ama bir türlü hesabıma düşmedi. Senin IBAN'ına göndermeyi denesin, olur mu?"

Bu cümle, yıllardır tanıdığınız bir arkadaşınızdan geldiğinde çoğu insanı tedirgin etmez.

Para hesabınıza gelir. Arkadaşınızla birlikte ATM'ye gidersiniz. Para çekilir ve kendisine teslim edilir. İşlem birkaç dakika içinde tamamlanır.

Siz yalnızca çocukluk arkadaşınıza yardım ettiğinizi düşünürsünüz.

Ancak günler sonra telefonunuz çalabilir. Banka hesabınıza bloke konulabilir. Karakola ya da savcılığa ifade vermek üzere çağrılabilirsiniz.

Çünkü hesabınıza gelen para, size anlatıldığı gibi bir aile ferdinden gönderilmiş olmayabilir. Bir internet dolandırıcılığı mağdurunun, sahte satış ilanına inanan bir kişinin, kandırılarak kredi çeken bir vatandaşın veya yasa dışı bir para trafiğinin parası olabilir.

Bu durumda banka kayıtlarında görünen isim arkadaşınızın değil, sizindir. Para sizin hesabınıza girmiş, sizin hesabınız üzerinden çekilmiştir. Suçtan elde edildiği iddia edilen para hareketinin en açık izlerinden biri doğrudan size ulaşmaktadır.

## Banka Kayıtları Önce Hesap Sahibine Götürür

Ceza soruşturmalarında kişinin niyeti, bilgisi ve işlemdeki rolü elbette önemlidir. Suçtan habersiz hareket eden kişiyle, hesabını bilerek suç faaliyetinde kullandıran kişi aynı şekilde değerlendirilemez.

Ancak soruşturma makamları olayın başlangıcında sizin arkadaşlık ilişkinizi, iyi niyetinizi veya size anlatılan hikâyeyi bilmez. Ellerindeki ilk somut veriler banka hareketleri ve dekontlardır.

"Ben sadece yardım ettim" cümlesi, soruşturmayı başlamadan bitiren sihirli bir savunma değildir. Para hareketinin neden sizin hesabınız üzerinden gerçekleştiği araştırılır; beyanınız banka kayıtları, kamera görüntüleri, mesajlar, arama kayıtları ve diğer delillerle birlikte değerlendirilir.

Bu süreçte şu sorular gündeme gelir:

- Paranın göndericisini tanıyor muydunuz?

- Paranın neden arkadaşınızın değil de sizin hesabınıza gönderildiğini sorguladınız mı?

- Arkadaşınızın hesabına neden para gönderilemedi?

- Para gelir gelmez neden nakit olarak çekildi?

- ATM işlemini kim yaptı, para kime teslim edildi?

- İşlem karşılığında ücret veya başka bir menfaat aldınız mı?

- Daha önce benzer işlemler gerçekleştirildi mi?

- Mesajlar ve arama kayıtları anlattığınız olayla uyumlu mu?

Ceza dosyasında yalnızca "Ben onu çocukluğumdan beri tanıyorum" demek yeterli olmayabilir. Anlatılan olayın somut delillerle desteklenmesi önem taşır.

## En Güvendiğiniz Kişi Olması Riski Ortadan Kaldırmaz

Hesabınızı isteyen kişinin yabancı olması gerekmez. Bazen insanı en kolay ikna eden kişi, en çok güvendiği kişidir.

Çocukluk arkadaşı, akraba, iş arkadaşı veya aile dostu olması; hesabınıza gelecek paranın kaynağını hukuka uygun hâle getirmez.

Size anlatılan hikâye gerçeği yansıtmayabilir. Arkadaşınız gerçek göndericinin kimliğini veya işlemin amacını sizden gizlemiş olabilir. Hatta kendisi de bir başkası tarafından araç olarak kullanılıyor olabilir.

Siz birkaç dakikalık bir iyilik yaptığınızı düşünürken, suçtan elde edildiği ileri sürülen paranın transfer ve teslim zincirindeki halkalardan biri hâline gelebilirsiniz.

Üstelik bunun için mutlaka komisyon almış olmanız da gerekmez.

Hesap kiralama olaylarında kişiye çoğu zaman ücret teklif edilir. Ancak maddi menfaat elde edilmemesi, işlemin araştırılmasına engel değildir. Paranın suçtan kaynaklandığını bilip bilmediğiniz, işlemin olağan dışı niteliğini öngörüp öngöremeyeceğiniz, hesabınız üzerindeki kontrolünüz, parayı çekip çekmediğiniz, kime teslim ettiğiniz ve işlemin tekrarlanıp tekrarlanmadığı birlikte değerlendirilir.

Tanımadığınız kişilerden gelen yüksek tutarlı transferler, paranın gelir gelmez çekilmesi, farklı hesaplara aktarılması veya işlem açıklamalarının para hareketiyle uyumsuz olması şüpheyi artırabilir.

Hesabın hangi amaçla kullanıldığına ve hesap sahibinin işlemdeki rolüne göre dolandırıcılık veya nitelikli dolandırıcılığa iştirak, yasa dışı bahis paralarının nakline aracılık etme, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama ya da başkası hesabına hareket edildiğini bildirmeme gibi farklı suçlamalar gündeme gelebilir.

Her olayda bu suçların tamamı oluşmaz. Cezai sorumluluk, somut olayın özelliklerine ve elde edilen delillere göre belirlenir.

Ancak "Hesabımı yalnızca bir defa kullandırdım" düşüncesi, ağır bir ceza soruşturmasının dışında kalacağınız anlamına gelmez.

## Hesabınızı Kiraya Vermek Riski Daha da Ağırlaştırır

"IBAN'ını ver, günlük ödeme al."

"Kartını ve şifreni bırak, hiçbir şey yapmayacaksın."

"Hesabını bir günlüğüne kullanalım."

Bu tür teklifler kolay kazanç değildir.

Banka hesabının, kartın, mobil bankacılık şifresinin veya doğrulama kodlarının üçüncü kişilere verilmesi; hesabın dolandırıcılık, yasa dışı bahis veya suç gelirlerinin aktarılmasında kullanılmasına imkân sağlayabilir.

Bu durumda "Ne yapıldığını bilmiyordum" savunması çok daha ağır bir incelemeyle karşılaşır. Hesabın ücret karşılığında kullandırılması, kart ve şifrelerin paylaşılması, işlemlerin tekrarlanması ve para hareketlerinden pay alınması, bilinçli katılım iddiasını güçlendirebilir.

Birkaç bin liralık kazanç uğruna hesabınızın bloke edilmesi, uzun süren ceza yargılamaları ve hapis veya adli para cezası tehdidiyle karşılaşmanız mümkündür.

Kaynağını bilmediğiniz bir para hesabınıza yatırıldığında parayı hemen çekmeyin, başka bir hesaba aktarmayın ve "Yanlış gönderdim, şu IBAN'a yolla" diyen kişinin talimatıyla hareket etmeyin. Öncelikle bankanızla iletişime geçin ve işlemin kayıtlı, denetlenebilir biçimde çözülmesini sağlayın.

Daha önce böyle bir işlem yaptıysanız mesajları, arama kayıtlarını, banka dekontlarını ve para teslimine ilişkin delilleri silmeyin. Bu kayıtlar olayın gerçek mahiyetinin belirlenmesinde önemli olabilir.

Banka kartınızı, mobil bankacılık şifrenizi ve doğrulama kodlarınızı hiç kimseye vermeyin.

Yakınınıza yardım etmek istemeniz insani bir davranıştır. Ancak kaynağını bilmediğiniz parayı hesabınıza kabul etmek, çekmek ve başka bir kişiye teslim etmek hukuken sıradan bir iyilik olarak kalmayabilir.

Para sizin hesabınıza girdiyse, soruşturma makamlarının ilk ulaştığı kişilerden biri siz olabilirsiniz.

Bu nedenle size "Bir para gelecek, çekip bana verir misin?" denildiğinde yalnızca karşınızdaki kişiye güvenip güvenmediğinizi düşünmeyin.

Şu soruları sorun:

Bu para kimin? Neden benim hesabıma geliyor? Ben bu işlemin neresindeyim?

Çünkü bazen "Ne olabilir ki?" diyerek yapılan birkaç dakikalık bir yardım, yıllarca sürebilecek bir ceza dosyasının başlangıcı olabilir.

*Av. Azize GÜLEÇ*