Stanford Hapishane Deneyi

Kayıt Tarihi: 20.05.2024 23:08 - Son Güncelleme: 19.11.2026 17:40
YAZI
A

Size geçenlerde Yale Üniversitesi’nde Prof olan Stanley Milgram’ın yaptığı deneyden bahsetmiştim...bunu yazdığım makaleden detaylı olarak okuyabilirsiniz...

Eski bir sınıf arkadaşı olan Philip Zimbardo da, ki kendisi de o zamanlar Stanford Üniversitesi’nde profesördü, Milgram’ın yaptığı araştırmayı genişletmek istiyordu...amacı, insanın bulunduğu ortamın davranışları üzerindeki etkilerini daha fazla araştırmaktı...bunun için “Stanford Hapishane Deneyini” yaptı... size bugün onu anlatacağım...


Hocanın çok güzel başka bir deneyi daha vardır “Broken Window Theory” yani kırık cam teorisi diye...onu da inşallah başka bir zaman anlatırım...

Neyse konumuza dönelim...Lütfen sonuna kadar okuyunuz...bu konudan neden bahsettigimi yazının sonunda anlatacağım size...

Zimbardo ve ekibi, Amerikan hapishanelerindeki gardiyanlar arasında bildirilen vahşetin, gardiyanların sadist kişiliklerinden mi (yani o insanların mizacından mı) kaynaklandığını yoksa hapishane ortamıyla mı (yani durumsal) ilgisi olduğunu öğrenmek istediler...

Dr. Zimbarda bu araştırmada elde ettiği sonuçları “The Lucifer Effect” adlı kitabında topladı... Çok ilginç bir kitaptır...Lucifer hiristiyanlıkta şeytanın bir diğer adıdır...


Size şöyle kısaca bir özetleyeyim...

Hoca ve grubu, Stanford Üniversitesi’nin psikoloji binasının bodrum katında sahte bir hapishane kurdu...ve ardından hem mahkumların hem de gardiyanların rollerini oynaması için 24 lisans öğrencisini seçti...katılımcılar da geçmişi temiz, psikolojik ve fiziki sorunları olmayan 70 kişilik gönüllü bir gruptan seçildi...gönüllülere de toplam iki hafta boyunca katılmaları için günlük olarak 15 $ verildi...

Her hücrede üç mahkum ve üç karyola vardı...Hücrelerin karşısındaki diğer odalara da hapishane gardiyanları yerleştirildi...küçük bir oda da hapishane bahçesi olarak kullanıldı...

24 öğrenci grubundan rastgele olarak tutuklu ve koruma grubu olarak ikiye ayrıldı...mahkumlar, çalışma süresince günde 24 saat sahte cezaevinde kalacaktı...muhafızlar ise sekiz saatlik vardiyalar için üç kişilik ekipler halinde çalışmak üzere görevlendirildi...her vardiyadan sonra, gardiyanların bir sonraki vardiyalarına kadar evlerine dönmelerine izin verildi...araştırmacılar, gizli kameralar ve mikrofonlar kullanarak mahkumların ve gardiyanların davranışlarını gözlemlediler...


Stanford Hapishane Deneyi başlangıçta 14 gün sürmesi planlanmışken, gardiyanların mahkumları taciz etmesi ve onları aşırı stres altında bırakmalarından dolayı sadece altı gün sürdü...dikkatinizi çekerim bu sadece bir deneydi...kısa sürede öyle şeyler oldu ki senin ve benim gibi bu normal insanlar çok kısa bir sürede ortamın etkisinden dolayı hepsi birer canavara döndüler...

Gardiyanlar, tutuklulara karşı aşırı saldırgan ve küfürlü davranmaya başladılar...Mahkumlardan beşi, ağlama ve akut anksiyete dahil olmak üzere ciddi olumsuz duygular yaşamaya başladılar ve çalışmadan erken çıkmak zorunda kaldılar...

Hoca kendisine de hapishane müdürü rolünü verdi...işler tamamen çığırından çıkmıştı...ilginçtirki hoca bile kendisinin bu durumu sevdiğini ve hoşuna gittiğini söyledi...eğer hocanın kız arkadaşı Christina onu ziyarete gelmeseydi ve bu durumu görmeseydi, bu deney hala devam edecekti...Christina da orada yüksek lisans öğrencisiydi ama deneye dahil değildi...kendisini hocaya eğer bu saçmalığı şu anda durdurmazsa kendisi ile olan ilişkisini bitireceğini söyledi...ve oda altıncı günde bitirmek zorunda kaldı...


Şimdi bunları niye anlattım diye sorabilirsiniz...

Çoğunuz hatırlarsınız Irak’taki Ebu Gharib hapishanesindeki mahkumlarına yapılan işkenceleri...işkence fotoğrafları bütün dünyaya yayıldıktan sonra Amerika Savunma bakanlığı bu olayın birkaç askerin yaptığı kötü bir hareketti dediler...yani bir çuval elmadaki birkaç çürük elma misali...böylece amerikan askeriyesi sorumlu olan askerleri hemen görevden aldılar...Ama Philip Zimbardo, yok bu olay sizin düşündüğünüz gibi hiç de öyle basit bir şey değil dedi ve 30 sene önceki yaptığı deneylerin sonuçlarını gösterdi...kimse inanmak istemedi...çünkü sonuçlar tıpatıp aynıydı...yani bu birkaç çürük elmanın yapacağı basit bir olay değildi...ortalık karıştı... Bu olaydan sonra o hapishanede görev yapan bütün subaylar ve kadro görevden alındı...

Son olarak size şunu söyleyeyim...unutmayın, iyi insanlar, kötü ortamlarda çok rahat olarak kötü şeyler yapabilirler...çünkü kötülük ve iyilik daha çok bulunduğumuz koşulların bir ürünüdür...bir insan psikolojisidir...

ETİKETLER:

YORUM YAP

UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış, Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.