Alimin Ölümü, Alemin Ölümü Gibidir

Öyle kayıplar var ki bir memleketin hafızasından, dilinden ve irfanından bir parçanın kopup

gitmesidir.

İlber Ortaylı’nın vefatı da böyledir. Bu ülke, sadece büyük bir tarihçisini değil, aynı zamanda ender

yetişen bir ilim ve bilim adamını kaybetti.

Ben bir hukukçuyum. O yüzden hayata çoğu zaman kurallar, kurumlar, devlet fikri ve toplumsal düzen

üzerinden bakarım. Ama hukukla uğraşan herkes bilir ki hafızasını kaybeden bir toplum, bir süre

sonra adalet duygusunu da kaybeder. Çünkü geçmişini bilmeyen bir millet, neyi koruması

gerektiğini de zamanla unutur.

Tarih, sadece olup bitmiş hadiselerin toplamı değildir; bir milletin kendisini neyle kurduğunu ve neyi

kaybettiğinde sarsıldığını gösteren en büyük aynadır.

İlber Ortaylı, bize sadece tarih öğretmedi. O, bu topraklara nasıl bakılması gerektiğini, kelimelerin

arkasında nasıl bir medeniyet birikimi bulunduğunu da hatırlattı.

Onu dinlerken insan, bilginin ne kadar ağır ve ne kadar kıymetli bir emek olduğunu hissederdi. Her

cümlesinde, dağınık zihinleri toparlayan bir ciddiyet vardı.

Bugün en çok yitirdiğimiz şeylerden biri de belki budur. Bilginin ağırlığını, kültürün vakarını ve sözün

mesuliyetini taşıyan insanlar giderek azalıyor.

Oysa hukuk da tarih gibi ciddiyet ister. Bir hukukçu için metinleri bilmek kadar, o metinlerin hangi

toplumsal hafızadan doğduğunu kavramak da önemlidir.

Kanun maddeleri boşlukta doğmaz. Her hükmün gerisinde bir tecrübe, bir kırılma, bir ihtiyaç ve çoğu

zaman da bir medeniyet birikimi vardır.

İlber Ortaylı’nın kıymeti de burada gizliydi. O, geçmişi anlatırken aslında bize bugünü neden eksik

yaşadığımızı da gösteriyordu.

Bugün çok konuşan var ama az okuyan; çok hüküm veren ama az düşünen çoğunlukta.

Böyle bir çağda İlber Ortaylı gibi isimler, sadece akademisyen değildir. Onlar, bir toplumun zihinsel

omurgasını ayakta tutan sütunlardır.

Ardında yalnızca eser bırakmak başka, bir ölçü bırakmak başkadır. İlber Ortaylı, bu memlekete ölçü

bırakan insanlardandı.

Nasıl okunur, nasıl konuşulur, nasıl itiraz edilir, nasıl ciddiyet taşınır; bunların hepsine dair sessiz ama

güçlü bir örnek oldu. Bu yönüyle onun kaybı, sadece akademinin değil, memleketin kaybıdır.

Biz hukukçular için de bu kayıp ayrıca düşündürücüdür. Çünkü adalet, hafızasını kaybetmiş toplumlarda

en çok yara alan değerdir.

Geçmişine yüzeysel bakan toplumlar, hukuka da çoğu zaman yüzeysel bakar. Kökünü unutanlar,

kurumu da kolayca zayıflatır.

İlber Ortaylı’nın ardından duyduğumuz üzüntü, sadece bir ismi kaybetmenin üzüntüsü değildir. Bu, aynı

zamanda memleketin irfanına, kültürüne ve hafızasına dair duyulan derin bir hüzündür.

İnsanın içi burkuluyor. Çünkü bazı insanları kaybetmek, alemi kaybetmek gibidir…

Allah rahmet eylesin. Geride bıraktığı miras, yalnızca tarih kitaplarında değil; bu ülkeyi ciddiyetle

sevmeye çalışan herkesin zihninde yaşamaya devam edecektir.