İhbar Tazminatında Kritik Soru: İş Sözleşmesini Kim Feshetti?

İş hayatında en çok karıştırılan konulardan biri ihbar tazminatıdır.

“Ben işi bıraktım, ihbar tazminatı alabilir miyim?”

Ya da tam tersi:

“İşveren beni çıkardı, mutlaka ihbar tazminatı alır mıyım?”

Cevap aslında basit.

İhbar tazminatı, işi bırakanın ya da sözleşmeyi feshedenin otomatik olarak alacağı bir para değildir.

Tam aksine, kural olarak sözleşmeyi fesheden tarafın ihbar tazminatı talep hakkı yoktur.

İster işçi feshetsin, ister işveren feshetsin.

İster haklı nedenle feshedildiği söylensin, ister haksız nedenle.

Fesih iradesini ortaya koyan taraf, “ben sözleşmeyi bitirdim, bir de ihbar tazminatı istiyorum” diyemez.

Peki ihbar tazminatı ne zaman gündeme gelir?

Belirsiz süreli iş sözleşmesi sona erdirilirken karşı tarafa önceden haber verilmesi gerekir.

Bu haber verme süresine ihbar süresi denir.

Bu süreye uyulmazsa, karşı taraf için ihbar tazminatı doğabilir.

Yani mesele şudur:

“Kim feshetti?”

“Fesih haklı mıydı?”

“Karşı tarafa kanundaki süre kadar önceden haber verildi mi?”

İhbar süreleri de işçinin çalışma süresine göre değişir.

İşçi 6 aydan az çalışmışsa 2 hafta, yani 14 günlük ücret tutarında ihbar gündeme gelir.

İşçi 6 ay ile 1,5 yıl arasında çalışmışsa 4 hafta, yani 28 günlük ücret tutarında ihbar gündeme gelir.

İşçi 1,5 yıl ile 3 yıl arasında çalışmışsa 6 hafta, yani 42 günlük ücret tutarında ihbar gündeme gelir.

İşçi 3 yıldan fazla çalışmışsa 8 hafta, yani 56 günlük ücret tutarında ihbar gündeme gelir.

Burada önemli olan bir başka nokta da şudur:

İşçi haklı nedenle işi bırakırsa kıdem tazminatı talep edebilir; ancak işi kendisi bıraktığı için ihbar tazminatı isteyemez.

İşveren haklı nedenle fesih yaparsa, işçiye ihbar tazminatı ödemez.

Ama işveren haklı bir neden olmadan ve ihbar süresi vermeden işçiyi çıkarırsa, bu kez işçi ihbar tazminatı talep edebilir.

İşçi de haklı bir nedeni olmadan, ihbar süresine uymadan işi bırakırsa, işverenin ihbar tazminatı istemesi mümkündür.

Kısacası ihbar tazminatı, “işten ayrıldım, o halde alırım” mantığıyla işlemez.

İhbar tazminatı, usulsüz ve bildirimsiz feshe karşı tanınmış bir güvencedir.

Bu nedenle her dosyada önce şu soruya bakmak gerekir:

Sözleşmeyi kim bitirdi ve karşı tarafa kanundaki süre kadar önceden haber verdi mi?

Cevap çoğu zaman ihbar tazminatının da cevabıdır.

Av. Gülüstan Sarkurt