Ayçöreği Manas İle Su Perisi Defne Meğer Kardeşmiş

“Biliyor musunuz öğretmenim Manas Destanı´ndaki Prenses Ayçöreği, kötü adamlardan kaçmak için birden kuğu oluveriyordu. Keşke ben de canım sıkıldığında bir kuğu olsam ve göllerde derelerde yüzsem!”

“Haydi Defneciğim, bırak yine hayaller kurmayı da önündeki çarpım tablosunu ezberle kızım!”

“Ama ben galiba bir denizkızına dönüşmeyi daha çok isterdim öğretmenim. Düşünsenize kocaman bir balık olup denizlerde doya doya yüzmek ne güzel olurdu. Hem yarı insan yarı hayvan olmak çok heyecanlı olmalı.”

“Sen ne yaramaz şeysin be! Şimdi de senin yüzünden herkes hayvan olmak istiyor. Susun diyorum...”

“Yok öğretmenim hayvan olmuyorsunuz ki, sadece kısa süre seçtiğiniz bir hayvana dönüşüyorsunuz. Tehlike geçince yine kendi eski halinize döneceksiniz!”...

Buket Uzuner “Uyumsuz Defne Kaman´ın Maceraları- SU” romanından bir tadımlık. Defne Kaman, uyumsuz. Uyumsuza uyumlu dersem daha doğru olabilir. “O da ne yahu” diyebilirsin can okur, şöyle ki çoğunluktan biraz farklı olmak. Öyle zoraki bir farklılıktan bahsetmiyorum. Doğası gereği.

 “ÇÜNKÜ ÖYLE” diye bir şey vardır ya hani. Defne Kaman da “Çünkü Öyleydi.”

Hazır yeri gelmişken Defne´nin hikayesini anlatayım. Ne dersin?

Apollon bir gün ok atıcılığıyla ünlü olan Eros’u talim yaparken izler ve onunla alay eder. Bunun üzerine, çok sinirlenen Eros intikam için saplandığı kişiye tutku ve sonsuz aşk veren, diğeri ise saplandığı kişiyi aşk ve tutkudan tamamen uzaklaştıran altın suyuna batırılmış iki ok hazırlar. Sonsuz aşk veren ok Apollon’un, diğer ok ise kendini Toprak Ana Gaia’ya adayan su perisi Daphne’nin (Defne) kalbine saplanır.

Bir gün Daphne ormanda gezerken Apollon ile karşılaşır ve Apollon kendisine umutsuzca âşık olur. Ancak, bakirelik yemini eden Daphne, Apollon’un hislerine karşılık vermez ve ondan kaçmaya başlar. Daha fazla kaçamayacağını anlayan Daphne, nehir tanrısı olan babası Peneios’tan, “Akarsularının ilahi gücü varsa beni yaralayan güzelliği yok et ya da hayatımı yok eden bedeni değiştir” diyerek yardım dilenir.

Apollon, Daphne’yi yakalayıp tam ona sarılacağı anda Peneios, Daphne’yi defne ağacına dönüştürür. Kollarının arasında bir ağaçla karşılaşan Apollon, hayal kırıklığıyla “benim olamadan kaybettim seni” diyerek Daphne’yi unutmayacağına yemin eder ve “Bundan sonra benim ağacım defne ağacıdır, savaşlarda kazananlar bu ağacın yapraklarından çelenkler taksın başlarına… Şarkılarda, şiirlerde adımız yan yana geçsin” diyerek ağaçtan kopardığı yaprak ve dallarla kendine başından hiçbir zaman çıkarmadığı tacını yapar. Böylelikle defne ağacı Apollon’un sevgisinin ve sadakatinin sembolü olur ve galibiyetlere adanır.

 Bazı kaynaklarda Apollon ve Daphne mitinde farklılıklar olabilir. Bunlardan biri Daphne’nin Yunan toprak tanrısı Gaia’dan yardım dilediği; bir diğeri ise Apollon’un aşkına karşılık bulamayınca, sinirlenip Daphne’yi kendisinin defne ağacına dönüştürdüğüdür.

Bizim roman kahramanımız Defne ise kendisi ağaca dönüşmek yerine Apollon´u ağaca dönüştürmüş. Bir uyumsuzdan da bu beklenirdi herhalde.(Burada bir güldüm.)

Antik Çağ Anadolu kültüründe defnenin kendine yer bulması iyileştirici özelliklerinden dolayı. Ancak günümüzde kadınsı kimliği ile bilinen defne, kadınlara reva görülen muameleye tabi oluyor, yapraklarının düzensiz toplanması veya dallarının kırılması gibi bilinçsiz uygulamalar, varlığını tehdit ediyor ve çevresel sorunlar zirveye çıkıyor.

Uyumsuz Defne Kaman, küçük yüzlerce kağıt kesip “Dünyanın merkezi tabiattır ve o da kadındır” yazıp sınıf arkadaşlarına dağıttıysa tek amacı insanlığı “Doğa Ana´ya” “UYUM”lamaktır. Baştan ayağa iyi niyetli yani.

Prenses Ayçöreğine gelince. O da bizim Manas Destanı´ndan. Hani şu dünyanın en uzun destanı. Kötülerden kaçayım derken kuğu oluveriyor.

Bugün de kaçılacak ne çok şey var dimi? Biz topuk yapıp kaçarken bir masal kahramanı çıkıverse de karşımıza dünyayı kurtarıverse... İmkansız dimi? Yoksa kaçarken bir kuğuya ya da ağaca falan dönüşür müyüz?

Ben masal, efsane okumaya devam edeyim en iyisi. Yer Altı Ejderi Erlik Bey´i mesela. Sana da anlatırım. Hem bir ufak kaçmış oluruz can okurum.